ผังงาน (Flow Chart)

     ความหมายของผังงาน ผังงาน (Flowchart) คือ รูปภาพ (Image) หรือสัญลักษณ์(Symbol) ที่ใช้เขียนแทนขั้นตอน คำอธิบาย ข้อความ หรือคำพูด ที่ใช้ในอัลกอริทึม (Algorithm) เพราะการนำเสนอขั้นตอนของงานให้เข้าใจตรงกัน ระหว่างผู้เกี่ยวข้อง ด้วยคำพูด หรือข้อความ ทำได้ยากกว่าเมื่อใช้รูปภาพ หรือสัญลักษณ์

     ผังงานแบ่งได้ 2 ประเภท
     1. ผังงานระบบ (System Flowchart) คือ ผังงานที่แสดงขั้นตอนการทำงานในระบบอย่างกว้าง ๆ แต่ไม่เจาะลงในระบบงานย่อย
     2. ผังงานโปรแกรม (Program Flowchart) คือ ผังงานที่แสดงถึงขั้นตอนในการทำงานของโปรแกรม ตั้งแต่รับข้อมูล คำนวณ จนถึงแสดงผลลัพธ์

     ประโยชน์ของผังงาน
     1. ทำให้เข้าใจ และแยกแยะปัญหาได้ง่าย (Problem Define)
     2. แสดงลำดับการทำงาน (Step Flowing)
     3. หาข้อผิดพลาดได้ง่าย (Easy to Debug)
     4. ทำความเข้าใจโปรแกรมได้ง่าย (Easy to Read)
     5. ไม่ขึ้นกับภาษาใดภาษาหนึ่ง (Flexible Language)

     ผังงาน (Flowchart) คือการเขียนอธิบายการทำงานของโปรแกรมในลักษณะสัญลักษณ์ รูปภาพ ซึ่งสามารถเข้าใจได้ง่ายกว่าการอธิบายเป็นข้อความและเห็นลำดับขั้นตอน (Algorithm) การทำงานของโปรแกรมอย่างชัดเจน เมื่อเจอโจทย์ที่ให้แก้ปัญหาที่ซับซ้อนมาก ก็จะทำให้การเขียนอธิบายขั้นตอนการแก้ปัญหายากตามไปด้วย แต่การเขียนอธิบายด้วยผังงานทำให้การอธิบายง่ายขึ้นและมีความเป็นมาตรฐานมีการใช้งานทั่วไป ใครที่เคยศึกษาผังงานมาก็จะเข้าใจผังงานที่เราเขียน ที่สำคัญเราต้องเขียนสัญลักษณ์ต่างๆของผังงานให้ถูกต้องตรงตามมาตรฐาน สัญลักษณ์ของผังงาน (Flowchart Symbols)

     การโปรแกรมแบบมีโครงสร้าง หรือ การโปรแกรมโครงสร้าง ประกอบด้วย 3 อย่างนี้คือ
     - การทำงานแบบตามลำดับ(Sequence)
     - การเลือกกระทำตามเงื่อนไข(Decision) และ
     - การทำซ้ำ(Loop)

      แม้ตำราหลาย ๆ เล่มจะบอกว่า decision แยกเป็น if กับ case หรือ loop นั้นยังแยกเป็น while และ until ซึ่งแตกต่างกัน แต่ผมก็ยังนับว่าการเขียนโปรแกรม แบบมีโครงสร้างนั้น มองให้ออกแค่ 3 อย่างก็พอแล้ว และหลายท่านอาจเถียงผมว่าบางภาษาไม่จำเป็นต้องใช้ Structure Programming

     แต่เท่าที่ศึกษามา ยังไม่มีภาษาใด เลิกใช้หลักการทั้ง 3 นี้อย่างสิ้นเชิง เช่น MS Access ที่หลายคนบอกว่าง่าย ซึ่งก็อาจจะง่ายจริง ถ้าจะศึกษาเพื่อสั่งให้ทำงานตาม wizard หรือตามที่เขาออกแบบมาให้ใช้ แต่ถ้าจะนำมาใช้งานจริง ตามความต้องการของผู้ใช้แล้ว ต้องใช้ประสบการณ์ในการเขียน Structure Programming เพื่อสร้าง Module สำหรับควบคุม Object ทั้งหมดให้ทำงานประสานกัน
     1. การทำงานแบบตามลำดับ(Sequence)

     2. การเลือกกระทำตามเงื่อนไข(Decision or Selection)

     3. การทำซ้ำ(Repeation or Loop) 1. ความหมายของผังงาน

     ผังงาน (Flowchart) คือ แผนภาพแสดงลำดับขั้นตอนการทำงาน เป็นเครื่องมือที่ใช้ในการวางแผนขั้นแรกมาหลายปี โดยใช้สัญลักษณ์ต่าง ๆ ในการเขียนผังงาน เพื่อช่วยลำดับแนวความคิดในการเขียนโปรแกรม เป็นวิธีที่นิยมใช้เพราะทำให้เห็นภาพในการทำงานของโปรแกรมง่ายกว่าใช้ข้อความ หากมีข้อผิดพลาด สามารถดูจากผังงานจะทำให้การแก้ไขหรือปรับปรุงโปรแกรมทำได้ง่ายขึ้น

     ผังงาน แบ่งออกเป็น 2 ประเภท  คือ
     - ผังงานระบบ (System flowchart) และ
     - ผังงานโปรแกรม (Program flowchart)

     ผังงานระบบ (System flowchart) หมายถึง ผังงานที่แสดงขั้นตอนการทำงานของระบบทั้งหมด แสดงถึงอุปกรณ์ในรับข้อมูล เอกสารเบื้องต้น สื่อบันทึกข้อมูล วิธีการประมวลผล สูตรที่ใช้ในการคำนวณ การแสดงผลลัพธ์และอุปกรณ์ที่ใช้แสดงผลลัพธ์ในแต่ละจุดของผังงาน เป็นแสดงการทำงานทั้งระบบอย่างกว้าง ๆ ไม่ละเอียด จึงไม่สามารถเขียนโปรแกรมจากผังงานระบบได้

     ผังงานโปรแกรม (Program flowchart) หมายถึง ผังงานที่แสดงขั้นตอนของคำสั่งการทำงานอย่างละเอียด โดยใช้สัญลักษณ์ในการเขียนผังงานเช่นเดียวกับการเขียนผังงานระบบ เป็นการวางแผนการเขียนโปรแกรมโดยผังงานโปรแกรมจะแสดงลำดับคำสั่งเป็นขั้นตอนในการปฏิบัติงานอย่างละเอียด การเขียนผังงานโปรแกรมก่อน จึงเขียนโปรแกรมตามผังงาน จะช่วยลดข้อผิดพลาดในการเขียนโปรแกรมลง ทำให้การเขียนโปรแกรมทำได้ง่ายและถูกต้องกว่าการเขียนโปรแกรมโดยไม่มีผังงาน

     สัญลักษณ์ในการเขียนผังงาน เป็นสัญลักษณ์ตามมาตรฐานของ ANSI (the ANSI flowchart symbols) ยังมีสัญลักษณ์ของผังงานอีกหลายแบบที่ช่วยในการเขียนโปรแกรมให้สะดวกขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในระบบคอมพิวเตอร์ที่มีการเชื่อมระบบคอมพิวเตอร์เป็นเครือข่าย

     สรุป
     • การเขียนผังงาน ( Flowchart )
     • ผังงานกับชีวิตประจำวัน
     • โครงสร้างการทำงานแบบมีการเลือก ( Selection )
     • โครงสร้างการทำงานแบบมีการทำงานซ้ำ

     การเขียนผังงาน ( Flowchart ) ผังงาน คือ แผนภาพที่มีการใช้สัญลักษณ์รูปภาพและลูกศรที่แสดงถึงขั้นตอนการทำงานของโปรแกรมหรือระบบทีละขั้นตอน รวมไปถึงทิศทางการไหลของข้อมูลตั้งแต่แรกจนได้ผลลัพธ์ตามที่ต้องการ

     ประโยชน์ของผังงาน
     • ช่วยลำดับขั้นตอนการทำงานของโปรแกรม และสามารถนำไปเขียนโปรแกรมได้โดยไม่สับสน
     • ช่วยในการตรวจสอบ และแก้ไขโปรแกรมได้ง่าย เมื่อเกิดข้อผิดพลาด
     • ช่วยให้การดัดแปลง แก้ไข ทำได้อย่างสะดวกและรวดเร็ว
     • ช่วยให้ผู้อื่นสามารถศึกษาการทำงานของโปรแกรมได้อย่างง่าย และรวดเร็วมากขึ้น วิธีการเขียนผังงานที่ดี
     • ใช้สัญลักษณ์ตามที่กำหนดไว้
     • ใช้ลูกศรแสดงทิศทางการไหลของข้อมูลจากบนลงล่าง หรือจากซ้ายไปขวา
     • คำอธิบายในภาพควรสั้นกระทัดรัด และเข้าใจง่าย
     • ทุกแผนภาพต้องมีลูกศรแสดงทิศทางเข้า - ออก
     • ไม่ควรโยงเส้นเชื่อมผังงานที่อยู่ไกลมาก ๆ ควรใช้สัญลักษณ์จุดเชื่อมต่อแทน
     • ผังงานควรมีการทดสอบความถูกต้องของการทำงานก่อนนำไปเขียนโปรแกรม